dshamson.jpg (50023 bytes)

Pháp Ngữ 1

Hám Sơn Đại Sư

 

(tiếp theo hai số trước)

 

Phàm kẻ tu hành có hai loại: có kẻ trước ngộ sau tu, có kẻ trước tu sau ngộ. Ngộ cũng có hai thứ: Loại giải ngộ và chứng ngộ. Nếu nhờ nơi ngôn giáo văn tự của chư Phật chư Tổ mà tâm sáng ra thì đó gọi là giải ngộ. Những kẻ giải ngộ đa số khi đụng thật tế, gặp chuyện đối cảnh, thì lạc vào tri kiến, chẳng dùng đặng điều sở học. Đó là bởi do tâm chẳng tiêu dung được cảnh. Mà ngược lại bị cảnh chướng ngại ngăn trệ. Sự giải ngộ như vậy gọi là Tương Tự Bát Nhã. Tu vậy chưa phải là chân tu.

 

Kẻ chứng ngộ thì ngay nơi tự tâm mà hạ thủ công phu. Khi y dụng công đến cực điểm - chỗ mà thiền gia gọi là sông cạn sạch, núi sập mất - hốt nhiên trong một niệm mọi sự ngừng bặt, y thấu suốt tự tâm bản tánh. Khi đó y có cảm nhận như gặp lại cha mẹ mình, mọi nghi ngờ dứt sạch. Thật như kẻ uống nước, nóng lạnh tự biết, chẳng thể thố lộ cho kẻ khác rõ kinh nghiệm của mình lúc đó. Kẻ như vậy gọi là chân tu, thật ngộ.

 

Ngộ rồi thì sau dùng kinh nghiệm ngộ ấy dung hội tâm và cảnh; trừ sạch hiện nghiệp, lưu thức, vọng tưởng, tình lự. Ấy là lúc tiêu dung mọi thứ thành một mùi vị chân tâm.

 

Song le sự chứng ngộ có nông cạn, có thâm sâu: Có kẻ từ nơi gốc, nơi chỗ căn bản mà dụng công, phá sập sào huyệt của tám thức, phá banh hầm hố vô minh. Với một bước nhảy, y tiến thẳng vào đất ngộ, chẳng có pháp gì khác. Đây là kẻ thượng thượng lợi căn. Sự chứng ngộ của y thâm sâu lắm.

 

Ngoài ra, những lối khác đều là tu từ từ, sự chứng ngộ nông cạn hơn. Dù gì đi nữa, mình chỉ sợ rằng kẻ tu hễ đạt được một chút xíu thì hài lòng cho là đủ rồi. Tối kỵ là bị chết cứng nơi cửa chập chờn bóng dáng*. Khi gốc rễ tám thức chưa chặt đứt thì những gì mình làm, mình kinh nghiệm đều là do thức thần biến hiện ra cả. Cho nên, nếu mình nhận chúng là chân thật thì đúng là nhận giặc làm con.

 

Cổ nhân dạy:

 

Học đạo chi nhân bất thức chân,

Chỉ vì tùng tiền nhận thức thần,

Vô lượng kiếp lai sinh tử bổn,

Si nhân nhận tác bổn lai nhân.

 

Diễn nghĩa:

 

Kẻ tu chẳng rõ đâu là thật (Phật tánh),

Do vì xưa nay chỉ biết Thần (vọng thức),

Bao kiếp tới giờ, gốc sinh tử,

Cứ lầm chàng si (vô minh) làm ông chủ (tự tánh).

 

Đó là cái cửa tối quan yếu mà mình phải xuyên qua. Cho nên ý nghĩa của “đốn ngộ, tiệm tu” là dạy mình trước hết phải khai ngộ thấu triệt; song le, do tập khí, chân lý vừa giác ngộ để phát khởi sức quán chiếu thì nghiệm tâm. Tiêu dung được một phần cảnh giới thì chứng được một phần pháp thân. Dứt sạch một phần vọng tưởng thì hiển bày một phần bổn trí. Đây hoàn toàn là kết quả của sự dụng công miên mật. Hễ từ nơi cảnh giới (nơi việc hàng ngày, việc trước mắt, việc đời, việc chợ ...) mà rèn luyện thì mới đắc lực, mới càng có hiệu quả.

--------------

*Cửa chập chờn bóng dáng: cửa tức là chỉ sáu giác quan tai, mắt, mũi, lưỡi, thân, ý. Đây là chỉ những kinh nghiệm của tâm thức do giác quan đem lại. Những kinh nghiệm này hoàn toàn là thứ hư vọng không thật.

Return to homepage | Top of page