|
|
|
|
|
|
Nói
Chuyện Với Học Sinh Trường Trung Học Lowell Chào
mừng các em, các bạn trẻ.
Tôi hy vọng rằng các em có một tương lai rực rỡ.
Tôi hy vọng mỗi em sẽ thành một người vĩ-đại,
xuất chúng. Hy vọng các
em siêng năng học hành. Nỗ
lực gắng sức, các em sẽ giúp cho thế-giới tiến bộ.
Muốn thế-giới tiến bộ, trước tiên chúng ta
phải tự biết mình. Thanh
thiếu niên là những người chủ, người lãnh-đạo, và là
mẫu-mực cho toàn thế giới.
Vì vậy, là học sinh, cần nhất các em tập cho có tánh
nết tốt. Điều này
cũng giống như xây nền móng một ngôi nhà.
Nếu nền nhà được xây dựng vững chắc, ta sẽ không
sợ dù đất lở hay động sụp.
Dù thế giới này trở nên xấu, ta cũng có thể xoay
nó trở lại con đường chánh.
Chúng ta hãy nhìn thế giới hôm nay.
Tại sao thế giới trở thành xấu? Ngày
nay thế giới trở thành xấu bởi vì con người ai ai cũng
ích kỷ muốn lợi riêng mình.
Họ cho giàu sang và lợi lộc là nhất, không gì
bằng. Khi đặt giàu
sang và tự lợi làm mục tiêu thì chúng ta sẽ ra sao?
Chúng ta quên đi lý trí, quên đi đạo-nghĩa.
Quên đi cả điều cơ-bản làm người.
Chúng ta chỉ biết làm sao để kiếm nhiều tiền, để
nổi tiếng; chỉ biết dụng công để cầu danh lợi mà quên
trau dồi đức hạnh của mình.
Thật là đáng thương, cho nên mình phải chú ý. Quả
thật là khó cho lớp trẻ sống trong thời này, bởi vì
những phương tiện hiện đại như truyền hình, computers
đang cám dỗ chúng ta, đang làm cho mình điên đảo, và
dẫn dắt mình đi vào đường tà.
Qua ảnh hưởng của truyền hình và những phương
tiện kỷ-thuật khác, xã hội dối gạt chúng ta làm
những việc hại mình, hại người.
Những bạn trẻ khi còn ở bậc tiểu-học đã biết
hút cần sa, dùng ma túy, thậm chí còn buôn bán những
thứ ấy nữa. Các
bạn ấy nghĩ đó là công việc làm ăn, là nghề của chúng.
Trước khi trưởng thành, mình đã học cách tự là
hại. Làm sao mà mình
có thể nói rằng thế giới này là một nơi lý tưởng để
sống trong khi mình chỉ học cách làm hại quốc gia, không
được dạy những điều nhân nghĩa, chánh trực, không
được hướng dẫn theo con đường đạo đức.
Thay vào đó, truyền hình dạy chúng ta trộm cắp, hành
hung, đốt phá, và dâm loạn: đó là những thói hư tật
xấu mà truyền hình dạy, trước khi chúng ta được học
những điều căn bản làm người.
Đó không phải là thiếu hiểu biết gốc rễ làm người
là gì? Khi
ta còn trẻ, mình cần phải học hiếu thảo với cha mẹ,
yêu mến gia đình, tổ-quốc, học cách phục vụ thiết
thực cho đất nước, và biết giữ gìn thân thể mà cha
mẹ đã truyền thọ này. Các
em có nghĩ rằng những điều này quan trọng hơn việc làm
giàu? Dù chúng ta giàu
có, nếu không biết giữ gìn thân thể, không biết yêu
mến gia đình và quốc gia, thì đời chúng ta có nghĩa lý
gì? Tối thiểu, dù
nghèo, ta cũng không làm những điều tai hại.
Nhưng một khi chúng ta giàu, xã-hội liền dạy mình
cách sống hưởng an lạc. Có
phải sống là để hưởng lạc sao?
Có phải sống là để ăn chơi xa xỉ sao?
Cứ mỗi phong thái trào lưu điên rồ tới là chúng
ta bị lôi cuốn theo sao? Tôi
hy vọng rằng các em nhìn thật kỹ và nghiên cứu vấn-đề
này. Mặc dầu những
điều tôi nói thì đơn giản và nông cạn, song người ta
đã quên những điều đơn giản và nông cạn ấy dù nó
chứa chân lý làm người. Vì
sao các em khi còn ở bậc tiểu-học, phải biết hiếu
thảo với cha mẹ, thầy cô, anh chị, người già cả?
Bởi vì cha mẹ sanh ra mình; vì Người mà ta hóa
sanh, và khởi đầu cuộc sống.
Vì vậy, mình phải nghĩ cách báo ân Người: Người
đã chịu cực khổ, nhịn đắng cay, nhường êm ấm ngọt
ngào, để nuôi nấng mình. Từ
chín tháng cưu mang cho đến khi ta lớn khôn: tất cả đều
do một tay Người chăm sóc.
Bởi vậy mình phải tìm cách báo ân Người. Song
ở Mỹ, khi con em tới 18 tuổi thì chúng như chim đủ lông
cánh, tự do bay mất. Các
em ấy không còn nhớ tới gì cha mẹ nữa.
Rồi vì đó, không biết bao người đã trở thành
kẻ cô độc khi tuổi già; những kẻ đã từng làm cha
mẹ nuôi nấng con mình – Song giờ đây họ phải chịu
lẻ loi, không ai chăm sóc, thương yêu.
Đấy chính là vì con cái “quên gốc rễ” đó. Cổ
nhân dạy rằng: “Người
quân tử chăm lo các gốc. Khi
gốc rễ vững chắc. Đạo
sẽ phát sinh.” Người
biết được Đạo-lý thì luôn biết bổn phận phải làm.
Y biết làm sao phục-vụ xã hội, ích lợi cho thế
giới. Bởi vậy khi còn
là học sinh, các em cần học tinh thần “Báo Bổn” hay
trở về gốc rễ. Trở
về gốc rễ là phải báo đáp ân dưỡng dục của cha
mẹ. Vì lý đó, các
em thấy cừu non quỳ xuống để bú sửa mẹ, và quạ con
khi lớn lên, lại trở lại nuôi quạ mẹ.
Khi quạ mẹ già yếu, chẳng đủ sức bay đi tìm
mồi, bấy giờ quạ con, thay mẹ tìm mồi về nuôi mẹ nó. Đó
là sự thật hiển nhiên. Các
em thấy đó: Cầm thú cũng biết báo ân, đền đáp công
ơn cha mẹ. Nhìn đời
nay: Con cái đa số chẳng ai ngó ngàng gì tới cha mẹ họ
nữa, thậm chí coi cha mẹ như người dưng vậy.
Chẳng chút quan tâm! Đấy, chính là mất gốc, quên
nguồn. Hiếu thảo, báo
ân là nhiệm vụ căn bản nhất của con người!
Không có hiếu, không báo ân thì mình chẳng sánh
bằng loài cầm thú. Khi
hiếu thảo, gốc rễ làm người, được trồng sâu vững
thì Đạo sẽ sanh. Đạo
là con đường mình phải đi.
Là khuôn mẫu để mình hun đúc cá tính, là thước
đo để mình dựa vào mà học làm người tốt.
Các em có biết con đường mình đi, khuôn mẫu mình
theo và thước đo mình dựa chăng?
Nếu biết, các em sẽ hiểu ý nghĩa nhân sinh ở
trần gian này. Khổng
Tử nói: “Hiếu
thảo với cha mẹ Hoà
thuận với anh em Đó
là gốc rễ làm người.” Hiếu
thảo với cha mẹ, kính người lớn tuổi: đó là căn
bản đạo làm người đấy các em ạ.
Khi còn ở tiểu-học, học sinh cần phải học hiếu
thảo. Song ở Tây phương,
chẳng có trường nào dạy đạo hiếu, dạy kính trọng
bậc trưởng thượng,hay dạy làm sao chăm sóc gia đình,
phục vụ tổ-quốc, hay ngay cả dạy chăm lo tự thân.
Học sinh đời nay không còn được nghe nhắc tới
những điều như vậy nữa.
Do đó các em có thể học hết lớp này đến lớp
khác, trãi qua mọi chương trình giáo dục, song các em vẫn
hồ đồ, mơ hồ lộn lạo, không biết đặng thế nào
rốt ráo là đạo làm người và gốc rễ của làm người
là gí. Khi
ở bậc tiểu học các em học đạo hiếu.
Ở bậc trung học các em cần học làm sao
phục-vụ-tổ-quốc, “tận trung báo quốc”.
Bởi vì khi các em lớn lên một chút, sự hiếu
thảo cũng triển khai rộng ra: chẳng những hiếu thảo
với mẹ cha, mà còn hiếu kính với thầy cô, sư trưởng
và cả Tam Bảo nữa. Mục
đích của giáo-dục là hun đúc trong em những cá tính
ấy; song nền giáo dục hiện đại đã hoàn toàn bỏ hẳn
những điều ấy rồi! Bởi
vậy khi tôi gặp Ông David Kearns. Phó Bộ-trưởng Bộ Giáo-Dục
ở Hoa Thịnh Đốn tôi bảo ông ta rằng: “Nền
giáo-dục đang phá sản ở khắp nơi trên thế-giới.
Đó là điều thật đáng sợ, thật nguy cấp mà chúng
ta ai cũng cần quan tâm. Nguyên
nhân của một nền giáo dục phá sản là vì không ai còn
dạy đạo lý làm người.” Ở
bậc trung-học, các em cần học làm sao trung chánh phục
vụ đất nước. Có lòng
trung tức là biết phục vụ đất nước mình mà không xâm
hại nước khác. Chúng
ta phải tránh xâm lăng nước khác bởi vì đi xâm lược
thì có chiến tranh; mà chiến tranh thì sẽ hủy diệt không
biết bao nhiêu sinh mạng, tổn thất vô lượng tài sản
vật chất. Mình phải
bảo-vệ mãnh đất của tổ tiên: Đúng.
Song mình không thể dùng vủ khí hay với ngân quỹ
khổng lồ chế tạo vũ khí tối tân để xây dựng quốc
phòng. Vì sao?
Bởi vì đó là những biện pháp ngoài da, chỉ giải
quyết cái ngọn. Nếu
muốn có một nền quốc phòng hùng mạnh, ta phải giải
quyết vấn đề cho triệt để, cho tận gốc.
Đó là giáo dục người
dân. Chỉ có sự
giáo dục này, không phải là tích lũy quân sự, mới tạo
nền quốc phòng tuyệt hảo nhất. Bởi
thế các em trung học sinh cần tập trung nỗ lực học để
giúp đời; tự mình học để thành kẻ hữu dụng, có công
với xã hội, có đức với mọi người, đem lại hạnh phúc
khắp thiên hạ. Đây
là việc căn bản nhất, mà các em cần luôn tự nhắc nhũ.
Không nên ích kỷ, chỉ biết có mình, chỉ lo cho mình:
Đó là thái độ hẹp hòi cá nhân, ích kỷ.
Vì vậy, những năm ở bậc trung học, các em hãy
học làm người dân tốt, hữu ích. Khi
vào đại học, các em hãy đào sâu đạo đức nhân bản,
hun đúc cho mình một cá tính chững chạc.
Đấy không phải rằng các em cần đeo đuổi chuyện
yêu đương lãng mạn. Khi
chưa trưởng thành, mà mình đã học về “giáo dục ái tình”
ở trường, thì thử hỏi thứ giáo dục ấy dẫn mình đi
về đâu? Khi còn vị
thành niên, các em không nên tùy tiện nói chuyện yêu
đương, hay làm chuyện loạn luân giữa nam nữ.
Nếu ta quan niệm rằng “trai không bạn gái là quái
vật, gái không bạn trai là cù lần”, thì quả thật
thế giới chúng ta đang sống nguy ngập tệ hại lắm.
Thay vì quan tâm đến bài học vở lòng trước khi vào
đời, bây giờ ngược lại, người ta chỉ chú ý
“mốt” mới nhất ngoài chợ!
Thay vì phải trưởng dưỡng lúc mình còn trẻ đức
tính nội tại ưu việt, bây giờ ngược lại người ta
chỉ bận tâm chải chuốt cái bề ngoài, cái hư danh, nhãn
hiệu. Đấy gọi là
điên đảo và ngu dốt. Đấy
chẳng phải là con đường làm người. Tại
sao tôi nói nền giáo dục ở khắp thế giới gần kề
sự phá sản toàn diện? Là
vì giới trẻ bị “gặt” trước khi chúng chín mùi.
Là vì người ta đã dạy chuyện nam nữ ái tình cho
giới trẻ quá sớm. Việc
này khác chi lúa chưa chín mà ta vội gặp.
Khi lúa mới trổ bông mà ta đã gặt, thì mùa ấy
sẽ thất. Nếu mầm
mới lú mà ta vội ngắt, thì cuối mùa, chẳng có gì để
gặt. Lao
đầu vào chuyện yêu đương tình ái, lúc mình chưa trưởng
thành chững chạc thì cũng hệt vậy (lúa chưa chín mà
vội ngắt). Và dù
rằng đây là việc tệ hại nhất, người ta ai cũng cho
việc trai gái hẹn hò, yêu đương lãng mạn là việc hợp
thời, đúng mốt nhất. Thật
là quan niệm điên đảo về tình yêu.
Đáng buồn thay! Là
sinh viên ở bậc đại học, các em cần trau dồi đạo đức
của một “người lớn”:
Phải có lòng NHÂN, đầy NGHĨA khí, biết HIẾU thảo,
biết THƯƠNG yêu anh em, giữ lòng TRUNG, đầy TÍN nhiệm,
theo LỄ nghi phép tắc, sống thanh LIÊM, biết hổ thẹn.
HIẾU ĐỂ, TRUNG TÍN, LỄ NGHĨA, LIÊM SĨ là tám đức
độ mà thánh hiền noi theo.
Khi các em sống theo tám đức ấy, thì dù nền giáo
dục có sụp đổ, các em có thể cứu vãn nó.
Mình cần gì phải mất công nghiên tầm đủ thứ lý
thuyết cao xa diệu vợi; chỉ cần mình làm những việc
thực tế, đơn giản, ngay trước mắt thôi là đủ để
khiến mọi sự tốt đẹp. Hơn
thế, khi ở bậc đại học các em hãy tập đừng
tranh, ngừng tham, bỏ cầu cạnh, tránh ích kỷ, không tìm
lợi riêng mình, đừng giả dối.
Nếu mọi người ai cũng tập như vậy thì chiến
tranh sẽ ngừng, thế giới sẽ hòa bình.
Giặc giã chỉ làm thiệt hại sanh mạng, phá hủy tài
sản; không ai sống sung sướng trong chiến tranh được.
Bởi thế chúng ta hãy nhận lấy nhiệm vụ giáo
dục nhân loại con đường đạo đức, cuộc sống luân lý.
Chỉ có việc giáo dục đạo đức luân lý là phương
pháp thần, là viên thuốc diệu cứu vãn cục diện nguy
kịch của thế giới. Không
gì hữu hiệu và nghiêm trọng bằng hun đúc đạo đức luân
lý, học cách làm người. Thật
là vô nghĩa khi ta cứ thám hiểm không gian, nghiên cứu
khoa học, trong khi ta không biết đạo đức làm người.
Khoa học kỷ thuật chỉ là ngọn ngành, không phải
gốc rễ. Dùng kỷ
thuật máy móc để giải quyết vấn đề thì giống như
“cách giày gãi ngứa”, không phải là phương pháp
triệt để. Và do đó
sẽ vô ích và phí lực. Ngày
nay đối diện với sự sụp đổ của nền giáo dục trên
toàn thế giới, nếu ta biết dùng đạo đức luân lý, thì
ta vẫn còn cơ hội vãn hồi tình thế.
Bởi vậy ở Vạn Phật Thành, mọi người đều nỗ
lực dứt bỏ lòng tranh giành, ngừng tham lam, thôi truy
cầu, không ích kỷ, chẳng tự lợi và không dối trá.
Nếu ai cũng thực hiện những đức tính trên thì dù
mình có muốn hay không, thế giới cũng sẽ hòa bình -
Hết ai muốn gieo rắt khổ đau, và tranh chấp.
Rằng: Tranh
là tâm ganh hơn Ngược
lại với đường Đạo, Dẫn
sanh bốn quan niệm, Thì
sao đắc Tam muội? Tiếc
thay mặc dù học sinh chúng ta biết rằng tranh chấp là sai
lầm, song các giáo sư, Thầy, Cô thì lại tranh danh tranh
lợi! Họ đã tạo nên
một guồng máy giáo dục chỉ nhằm đem lại cho họ lương
bổng cao, tiếng tăm hảo, lợi lộc nhiều. Nếu
đấy cũng là mục đích để chúng ta theo, thì tôi phải
thưa với bạn ấy rằng: Bạn không hiểu ý nghĩa làm
thầy giáo không phải là nhà giáo dục chân chánh.
Vì vậy tôi hy vọng các em, các bạn trẻ thông minh
trí huệ, hãy lắng nghe đạo lý, chọn đường chánh;
gạt hẳn việc cầu danh tranh lợi ra khỏi mục tiêu của
đời mình. Hẳn
nhiên, ít bạn trẻ thích nghe lời trên, và đa số chắc còn
khó chịu là khác, tôi biết!
Nhiều bạn hoàn toàn không thích!
Song le, tôi không thể nói những lời chỉ cốt vừa
lòng các em. Dù điều
tôi nói có phật lòng người nghe, tôi vẫn phải nói: Đó
là tính nết của tôi. Xưa
nay tôi có thói quen ngu xuẩn chẳng biết gì về danh lợi,
bạn bè của tôi là kiến là muổi, những vật nhỏ bé
thấp kém! Tôi không dám
sánh mình với những bậc tiếng tăm, vĩ đại thông thái.
Tôi chỉ là kẻ ngu dốt, song lời tôi nói hẳn nhiên
vẫn còn vài người trí huệ không ghét, không chê nó.
Dù rằng nhiều người không thích lời tôi, tôi
vẫn phải nói. Đa
số người ta cho rằng lời cũ kỷ lỗi thời không đúng
“mốt” gì cả. Không
sao! Cũng tốt thôi, nếu tôi bị gạt ra rìa! Càng ở ngoài
rìa, tôi càng phải nói! Tôi
xin ngừng lời. “Là
đường Đạo, hãy tiến bước. Không
phải Đạo, hãy lùi lại. Chọn
đường lành mà làm theo Có
điều xấu, hãy tự sửa.”
|
