Nói Chuyện Với Học Sinh Trường Trung Học Lowell

 

 

Vào ngày thứ ba 19 tháng 5 năm 1992, Tiến sĩ Tais DeRosa, giáo sư Trường Trung Học Lowell, San Franscisco, đã hướng dẫn 102 học sinh đến Kim Sơn Thánh Tự tham dự buổi thuyết-pháp do Hòa Thượng Tuyên Hóa giảng về Phật Pháp và Giáo Dục.  Sau đây là bài giảng của Hòa Thượng.

   

Chào mừng các em, các bạn trẻ.  Tôi hy vọng rằng các em có một tương lai rực rỡ.  Tôi hy vọng mỗi em sẽ thành một người vĩ-đại, xuất chúng.  Hy vọng các em siêng năng học hành.  Nỗ lực gắng sức, các em sẽ giúp cho thế-giới tiến bộ.  Muốn thế-giới tiến bộ, trước tiên chúng ta phải tự biết mình.  Thanh thiếu niên là những người chủ, người lãnh-đạo, và là mẫu-mực cho toàn thế giới.  Vì vậy, là học sinh, cần nhất các em tập cho có tánh nết tốt.  Điều này cũng giống như xây nền móng một ngôi nhà.  Nếu nền nhà được xây dựng vững chắc, ta sẽ không sợ dù đất lở hay động sụp.  Dù thế giới này trở nên xấu, ta cũng có thể xoay nó trở lại con đường chánh.  Chúng ta hãy nhìn thế giới hôm nay.  Tại sao thế giới trở thành xấu?

 

Ngày nay thế giới trở thành xấu bởi vì con người ai ai cũng ích kỷ muốn lợi riêng mình.  Họ cho giàu sang và lợi lộc là nhất, không gì bằng.  Khi đặt giàu sang và tự lợi làm mục tiêu thì chúng ta sẽ ra sao?  Chúng ta quên đi lý trí, quên đi đạo-nghĩa.  Quên đi cả điều cơ-bản làm người.  Chúng ta chỉ biết làm sao để kiếm nhiều tiền, để nổi tiếng; chỉ biết dụng công để cầu danh lợi mà quên trau dồi đức hạnh của mình.  Thật là đáng thương, cho nên mình phải chú ý.

 

Quả thật là khó cho lớp trẻ sống trong thời này, bởi vì những phương tiện hiện đại như truyền hình, computers đang cám dỗ chúng ta, đang làm cho mình điên đảo, và dẫn dắt mình đi vào đường tà.  Qua ảnh hưởng của truyền hình và những phương tiện kỷ-thuật khác, xã hội dối gạt chúng ta làm những việc hại mình, hại người.  Những bạn trẻ khi còn ở bậc tiểu-học đã biết hút cần sa, dùng ma túy, thậm chí còn buôn bán những thứ ấy nữa.  Các bạn ấy nghĩ đó là công việc làm ăn, là nghề của chúng.  Trước khi trưởng thành, mình đã học cách tự là hại.  Làm sao mà mình có thể nói rằng thế giới này là một nơi lý tưởng để sống trong khi mình chỉ học cách làm hại quốc gia, không được dạy những điều nhân nghĩa, chánh trực, không được hướng dẫn theo con đường đạo đức.  Thay vào đó, truyền hình dạy chúng ta trộm cắp, hành hung, đốt phá, và dâm loạn: đó là những thói hư tật xấu mà truyền hình dạy, trước khi chúng ta được học những điều căn bản làm người.  Đó không phải là thiếu hiểu biết gốc rễ làm người là gì?

 

Khi ta còn trẻ, mình cần phải học hiếu thảo với cha mẹ, yêu mến gia đình, tổ-quốc, học cách phục vụ thiết thực cho đất nước, và biết giữ gìn thân thể mà cha mẹ đã truyền thọ này.  Các em có nghĩ rằng những điều này quan trọng hơn việc làm giàu?  Dù chúng ta giàu có, nếu không biết giữ gìn thân thể, không biết yêu mến gia đình và quốc gia, thì đời chúng ta có nghĩa lý gì?  Tối thiểu, dù nghèo, ta cũng không làm những điều tai hại.  Nhưng một khi chúng ta giàu, xã-hội liền dạy mình cách sống hưởng an lạc.  Có phải sống là để hưởng lạc sao?  Có phải sống là để ăn chơi xa xỉ sao?  Cứ mỗi phong thái trào lưu điên rồ tới là chúng ta bị lôi cuốn theo sao?  Tôi hy vọng rằng các em nhìn thật kỹ và nghiên cứu vấn-đề này.  Mặc dầu những điều tôi nói thì đơn giản và nông cạn, song người ta đã quên những điều đơn giản và nông cạn ấy dù nó chứa chân lý làm người.

 

Vì sao các em khi còn ở bậc tiểu-học, phải biết hiếu thảo với cha mẹ, thầy cô, anh chị, người già cả?  Bởi vì cha mẹ sanh ra mình; vì Người mà ta hóa sanh, và khởi đầu cuộc sống.  Vì vậy, mình phải nghĩ cách báo ân Người: Người đã chịu cực khổ, nhịn đắng cay, nhường êm ấm ngọt ngào, để nuôi nấng mình.  Từ chín tháng cưu mang cho đến khi ta lớn khôn: tất cả đều do một tay Người chăm sóc.  Bởi vậy mình phải tìm cách báo ân Người.

 

Song ở Mỹ, khi con em tới 18 tuổi thì chúng như chim đủ lông cánh, tự do bay mất.  Các em ấy không còn nhớ tới gì cha mẹ nữa.  Rồi vì đó, không biết bao người đã trở thành kẻ cô độc khi tuổi già; những kẻ đã từng làm cha mẹ nuôi nấng con mình – Song giờ đây họ phải chịu lẻ loi, không ai chăm sóc, thương yêu.  Đấy chính là vì con cái “quên gốc rễ” đó.

 

Cổ nhân dạy rằng:

“Người quân tử chăm lo các gốc.

Khi gốc rễ vững chắc.  Đạo sẽ phát sinh.”

 

Người biết được Đạo-lý thì luôn biết bổn phận phải làm.  Y biết làm sao phục-vụ xã hội, ích lợi cho thế giới.  Bởi vậy khi còn là học sinh, các em cần học tinh thần “Báo Bổn” hay trở về gốc rễ.  Trở về gốc rễ là phải báo đáp ân dưỡng dục của cha mẹ.  Vì lý đó, các em thấy cừu non quỳ xuống để bú sửa mẹ, và quạ con khi lớn lên, lại trở lại nuôi quạ mẹ.  Khi quạ mẹ già yếu, chẳng đủ sức bay đi tìm mồi, bấy giờ quạ con, thay mẹ tìm mồi về nuôi mẹ nó.

 

Đó là sự thật hiển nhiên.

 

Các em thấy đó: Cầm thú cũng biết báo ân, đền đáp công ơn cha mẹ.  Nhìn đời nay: Con cái đa số chẳng ai ngó ngàng gì tới cha mẹ họ nữa, thậm chí coi cha mẹ như người dưng vậy.  Chẳng chút quan tâm! Đấy, chính là mất gốc, quên nguồn.  Hiếu thảo, báo ân là nhiệm vụ căn bản nhất của con người!  Không có hiếu, không báo ân thì mình chẳng sánh bằng loài cầm thú.

 

Khi hiếu thảo, gốc rễ làm người, được trồng sâu vững thì Đạo sẽ sanh.  Đạo là con đường mình phải đi.  Là khuôn mẫu để mình hun đúc cá tính, là thước đo để mình dựa vào mà học làm người tốt.  Các em có biết con đường mình đi, khuôn mẫu mình theo và thước đo mình dựa chăng?  Nếu biết, các em sẽ hiểu ý nghĩa nhân sinh ở trần gian này.

 

Khổng Tử nói:

“Hiếu thảo với cha mẹ

Hoà thuận với anh em

Đó là gốc rễ làm người.”

 

Hiếu thảo với cha mẹ, kính người lớn tuổi: đó là căn bản đạo làm người đấy các em ạ.  Khi còn ở tiểu-học, học sinh cần phải học hiếu thảo.  Song ở Tây phương, chẳng có trường nào dạy đạo hiếu, dạy kính trọng bậc trưởng thượng,hay dạy làm sao chăm sóc gia đình, phục vụ tổ-quốc, hay ngay cả dạy chăm lo tự thân.  Học sinh đời nay không còn được nghe nhắc tới những điều như vậy nữa.  Do đó các em có thể học hết lớp này đến lớp khác, trãi qua mọi chương trình giáo dục, song các em vẫn hồ đồ, mơ hồ lộn lạo, không biết đặng thế nào rốt ráo là đạo làm người và gốc rễ của làm người là gí.

 

Khi ở bậc tiểu học các em học đạo hiếu.  Ở bậc trung học các em cần học làm sao phục-vụ-tổ-quốc, “tận trung báo quốc”.  Bởi vì khi các em lớn lên một chút, sự hiếu thảo cũng triển khai rộng ra: chẳng những hiếu thảo với mẹ cha, mà còn hiếu kính với thầy cô, sư trưởng và cả Tam Bảo nữa.  Mục đích của giáo-dục là hun đúc trong em những cá tính ấy; song nền giáo dục hiện đại đã hoàn toàn bỏ hẳn những điều ấy rồi!

 

Bởi vậy khi tôi gặp Ông David Kearns. Phó Bộ-trưởng Bộ Giáo-Dục ở Hoa Thịnh Đốn tôi bảo ông ta rằng: “Nền giáo-dục đang phá sản ở khắp nơi trên thế-giới.  Đó là điều thật đáng sợ, thật nguy cấp mà chúng ta ai cũng cần quan tâm.  Nguyên nhân của một nền giáo dục phá sản là vì không ai còn dạy đạo lý làm người.”

Ở bậc trung-học, các em cần học làm sao trung chánh phục vụ đất nước.  Có lòng trung tức là biết phục vụ đất nước mình mà không xâm hại nước khác.  Chúng ta phải tránh xâm lăng nước khác bởi vì đi xâm lược thì có chiến tranh; mà chiến tranh thì sẽ hủy diệt không biết bao nhiêu sinh mạng, tổn thất vô lượng tài sản vật chất.  Mình phải bảo-vệ mãnh đất của tổ tiên: Đúng.  Song mình không thể dùng vủ khí hay với ngân quỹ khổng lồ chế tạo vũ khí tối tân để xây dựng quốc phòng.  Vì sao?  Bởi vì đó là những biện pháp ngoài da, chỉ giải quyết cái ngọn.  Nếu muốn có một nền quốc phòng hùng mạnh, ta phải giải quyết vấn đề cho triệt để, cho tận gốc.  Đó là giáo dục người dân.  Chỉ có sự giáo dục này, không phải là tích lũy quân sự, mới tạo nền quốc phòng tuyệt hảo nhất.

 

Bởi thế các em trung học sinh cần tập trung nỗ lực học để giúp đời; tự mình học để thành kẻ hữu dụng, có công với xã hội, có đức với mọi người, đem lại hạnh phúc khắp thiên hạ.  Đây là việc căn bản nhất, mà các em cần luôn tự nhắc nhũ.  Không nên ích kỷ, chỉ biết có mình, chỉ lo cho mình: Đó là thái độ hẹp hòi cá nhân, ích kỷ.  Vì vậy, những năm ở bậc trung học, các em hãy học làm người dân tốt, hữu ích.

 

Khi vào đại học, các em hãy đào sâu đạo đức nhân bản, hun đúc cho mình một cá tính chững chạc.  Đấy không phải rằng các em cần đeo đuổi chuyện yêu đương lãng mạn.  Khi chưa trưởng thành, mà mình đã học về “giáo dục ái tình” ở trường, thì thử hỏi thứ giáo dục ấy dẫn mình đi về đâu?  Khi còn vị thành niên, các em không nên tùy tiện nói chuyện yêu đương, hay làm chuyện loạn luân giữa nam nữ.  Nếu ta quan niệm rằng “trai không bạn gái là quái vật, gái không bạn trai là cù lần”, thì quả thật thế giới chúng ta đang sống nguy ngập tệ hại lắm.  Thay vì quan tâm đến bài học vở lòng trước khi vào đời, bây giờ ngược lại, người ta chỉ chú ý “mốt” mới nhất ngoài chợ!  Thay vì phải trưởng dưỡng lúc mình còn trẻ đức tính nội tại ưu việt, bây giờ ngược lại người ta chỉ bận tâm chải chuốt cái bề ngoài, cái hư danh, nhãn hiệu.  Đấy gọi là điên đảo và ngu dốt.  Đấy chẳng phải là con đường làm người.

 

Tại sao tôi nói nền giáo dục ở khắp thế giới gần kề sự phá sản toàn diện?  Là vì giới trẻ bị “gặt” trước khi chúng chín mùi.  Là vì người ta đã dạy chuyện nam nữ ái tình cho giới trẻ quá sớm.  Việc này khác chi lúa chưa chín mà ta vội gặp.  Khi lúa mới trổ bông mà ta đã gặt, thì mùa ấy sẽ thất.  Nếu mầm mới lú mà ta vội ngắt, thì cuối mùa, chẳng có gì để gặt.

 

Lao đầu vào chuyện yêu đương tình ái, lúc mình chưa trưởng thành chững chạc thì cũng hệt vậy (lúa chưa chín mà vội ngắt).  Và dù rằng đây là việc tệ hại nhất, người ta ai cũng cho việc trai gái hẹn hò, yêu đương lãng mạn là việc hợp thời, đúng mốt nhất.  Thật là quan niệm điên đảo về tình yêu.  Đáng buồn thay!

 

Là sinh viên ở bậc đại học, các em cần trau dồi đạo đức của một “người lớn”: Phải có lòng NHÂN, đầy NGHĨA khí, biết HIẾU thảo, biết THƯƠNG yêu anh em, giữ lòng TRUNG, đầy TÍN nhiệm, theo LỄ nghi phép tắc, sống thanh LIÊM, biết hổ thẹn.  HIẾU ĐỂ, TRUNG TÍN, LỄ NGHĨA, LIÊM SĨ là tám đức độ mà thánh hiền noi theo.  Khi các em sống theo tám đức ấy, thì dù nền giáo dục có sụp đổ, các em có thể cứu vãn nó.  Mình cần gì phải mất công nghiên tầm đủ thứ lý thuyết cao xa diệu vợi; chỉ cần mình làm những việc thực tế, đơn giản, ngay trước mắt thôi là đủ để khiến mọi sự tốt đẹp.

 

Hơn thế, khi ở bậc đại học các em hãy tập đừng tranh, ngừng tham, bỏ cầu cạnh, tránh ích kỷ, không tìm lợi riêng mình, đừng giả dối.  Nếu mọi người ai cũng tập như vậy thì chiến tranh sẽ ngừng, thế giới sẽ hòa bình.  Giặc giã chỉ làm thiệt hại sanh mạng, phá hủy tài sản; không ai sống sung sướng trong chiến tranh được.  Bởi thế chúng ta hãy nhận lấy nhiệm vụ giáo dục nhân loại con đường đạo đức, cuộc sống luân lý.  Chỉ có việc giáo dục đạo đức luân lý là phương pháp thần, là viên thuốc diệu cứu vãn cục diện nguy kịch của thế giới.

 

Không gì hữu hiệu và nghiêm trọng bằng hun đúc đạo đức luân lý, học cách làm người.  Thật là vô nghĩa khi ta cứ thám hiểm không gian, nghiên cứu khoa học, trong khi ta không biết đạo đức làm người.  Khoa học kỷ thuật chỉ là ngọn ngành, không phải gốc rễ.  Dùng kỷ thuật máy móc để giải quyết vấn đề thì giống như “cách giày gãi ngứa”, không phải là phương pháp triệt để.  Và do đó sẽ vô ích và phí lực.

 

Ngày nay đối diện với sự sụp đổ của nền giáo dục trên toàn thế giới, nếu ta biết dùng đạo đức luân lý, thì ta vẫn còn cơ hội vãn hồi tình thế.  Bởi vậy ở Vạn Phật Thành, mọi người đều nỗ lực dứt bỏ lòng tranh giành, ngừng tham lam, thôi truy cầu, không ích kỷ, chẳng tự lợi và không dối trá.  Nếu ai cũng thực hiện những đức tính trên thì dù mình có muốn hay không, thế giới cũng sẽ hòa bình - Hết ai muốn gieo rắt khổ đau, và tranh chấp.  Rằng:

 

Tranh là tâm ganh hơn

Ngược lại với đường Đạo,

Dẫn sanh bốn quan niệm,

Thì sao đắc Tam muội?

 

Tiếc thay mặc dù học sinh chúng ta biết rằng tranh chấp là sai lầm, song các giáo sư, Thầy, Cô thì lại tranh danh tranh lợi!  Họ đã tạo nên một guồng máy giáo dục chỉ nhằm đem lại cho họ lương bổng cao, tiếng tăm hảo, lợi lộc nhiều.

 

Nếu đấy cũng là mục đích để chúng ta theo, thì tôi phải thưa với bạn ấy rằng: Bạn không hiểu ý nghĩa làm thầy giáo không phải là nhà giáo dục chân chánh.  Vì vậy tôi hy vọng các em, các bạn trẻ thông minh trí huệ, hãy lắng nghe đạo lý, chọn đường chánh; gạt hẳn việc cầu danh tranh lợi ra khỏi mục tiêu của đời mình.

 

Hẳn nhiên, ít bạn trẻ thích nghe lời trên, và đa số chắc còn khó chịu là khác, tôi biết!  Nhiều bạn hoàn toàn không thích!  Song le, tôi không thể nói những lời chỉ cốt vừa lòng các em.  Dù điều tôi nói có phật lòng người nghe, tôi vẫn phải nói: Đó là tính nết của tôi.  Xưa nay tôi có thói quen ngu xuẩn chẳng biết gì về danh lợi, bạn bè của tôi là kiến là muổi, những vật nhỏ bé thấp kém!  Tôi không dám sánh mình với những bậc tiếng tăm, vĩ đại thông thái.  Tôi chỉ là kẻ ngu dốt, song lời tôi nói hẳn nhiên vẫn còn vài người trí huệ không ghét, không chê nó.  Dù rằng nhiều người không thích lời tôi, tôi vẫn phải nói.  Đa số người ta cho rằng lời cũ kỷ lỗi thời không đúng “mốt” gì cả.

 

Không sao! Cũng tốt thôi, nếu tôi bị gạt ra rìa! Càng ở ngoài rìa, tôi càng phải nói!

 

Tôi xin ngừng lời.

“Là đường Đạo, hãy tiến bước.

Không phải Đạo, hãy lùi lại.

Chọn đường lành mà làm theo

Có điều xấu, hãy tự sửa.”

 


Trở về trang nhà | Về đầu trang