Chinese - English|Vietnamese

Tu Bồ Tát Đạo

修菩薩道

Hòa Thượng Tuyên Hóa

 

菩薩,梵語菩提薩捶,漢譯覺有情。謂修諸利益眾生行門,自覺覺他,自度度他,屈己待人,慈心接物,正大光明。凡一舉一動皆為救濟眾生,所以名覺有情也。發菩提心,行菩薩道,貴在堅固永恆,不變誓願。披精進鎧,持般若劍,斬殺六根之狂賊,捉拿六識之陰鬼,掃除六塵之染魔,勤耕六度之法田,灌溉六道之芳園,栽培萬行之華實,涵養不壞之金軀,成就難思之佳果。萬德圓足,靈光獨耀。八相成,百界作佛。至此大丈夫之能事畢矣

Hán Việt:

Bồ Tát, Phạn ngữ Bồ-đề-tát-đỏa, Hán dịch Giác hữu tình. Vị tu chư lợi ích chúng sanh hạnh môn, tự giác giác tha, tự độ độ tha, khuất kỷ đãi nhân, từ tâm tiếp vật, chánh đại quang minh. Phàm nhất cử nhất động giai vi cứu tế chúng sanh, sở dĩ danh Giác hữu tình dã. Phát Bồ-đề tâm, hành Bồ-tát Đạo, quý tại kiên cố vĩnh hằng, bất biến thệ nguyện. Phi tinh tấn khải, trì Bát-nhã kiếm, trảm sát Lục căn chi cuồng tặc, tróc nã Lục thức chi ấm quỷ, tảo trừ Lục trần chi nhiễm ma, cần canh Lục độ chi Pháp điền, quán khái Lục đạo chi phương viên, tài bồi vạn hạnh chi hoa thật, hàm dưỡng bất hoại chi kim khu, thành tựu nan tư chi giai quả. Vạn đức viên túc, linh quang độc diệu. Bát tướng thành đạo, bách giới tác Phật. Chí thử đại trượng phu chi năng sự tất hỹ.

Dịch:

Bồ Tát, tiếng Phạn là Bồ-đề-tát-đỏa, tiếng Hán dịch là Giác Hữu Tình. Nghĩa là tu các hạnh nguyện làm lợi ích chúng sanh, giác mình giác người, độ mình độ người, nhận thiệt thòi về phần mình, dành lợi lạc cho người, từ bi với muôn vật, sống chánh đại quang minh. Nhất cử nhất động của Bồ Tát đều là vì cứu tế chúng sanh, do đó nên được gọi là “giác hữu tình”. Người phát tâm Bồ-đề,   tu hạnh  Bồ Tát quý ở chỗ tâm kiên định bền vững, phát  nguyện không thay đổi. Mặc áo giáp tinh tấn, giữ chặt kiếm trí tuệ, trảm sát cuồng tặc của sáu căn, lùng bắt quỷ ấm của sáu thức, quét trừ ma nhiễm sáu trần, chuyên cần cày cấy ruộng pháp Lục Độ, tưới tẩm vườn hoa lục đạo, chăm bón hoa quả vạn hạnh, tu dưỡng thân Kim-cang bất hoại, thành tựu diệu quả bất khả tư nghì. Vạn đức tròn đầy, linh quang rực rỡ, tám tướng thành đạo, làm Phật trăm cõi. Đến đây thì việc của bậc đại trượng phu xem như đã làm xong.


Lược giảng:


Hôm nay tôi sẽ giảng về pháp tu Bồ Tát Đạo. Bồ Tát Đạo này nhất định phải tu, nếu quý vị không tu sẽ không thể thành tựu được Bồ Tát hạnh. Nhưng phải tu như thế nào đây? Chính là đi giúp đỡ những chúng sanh khác thành tựu đạo nghiệp; những chúng sanh khác thành tựu được đạo nghiệp thì đạo nghiệp của quý vị cũng sẽ thành tựu. Đây gọi là Bồ Tát đạo.

“Bồ Tát”, tên gọi này là tiếng Phạn, do vì người Trung Hoa muốn giản lược nên tiếng Phạn vốn là Bodhisattva (Bồ-đề-tát-đỏa), gọi tắt thành Bồ Tát, bỏ đi chữ “đề” và chữ “đỏa”. Tiếng Trung Hoa gọi là Giác Hữu Tình, nghĩa là giác ngộ nhất thiết hữu tình, khiến cho tất cả hữu tình đều được giác ngộ. Nghĩa là sao? “Tu chư lợi ích chúng sanh hạnh môn”, nghĩa là tất cả những điều có thể mang lại lợi ích cho chúng sanh, Bồ Tát đều phải làm, đều phải tu rèn. “Tự giác giác tha”, tự mình giác ngộ rồi, còn phải giác ngộ cho người khác. “Tự độ độ tha”, tự mình đã được độ thoát rồi, đã đến bờ kia rồi, còn phải tiếp dẫn người khác cũng đạt đến bờ kia, cũng đạt được giải thoát như mình.

“Khuất kỷ đãi nhân”, nghĩa là thà cho bản thân mình chịu thiệt thòi để người bên cạnh được mọi sự tốt đẹp, được lợi ích; chứ không phải lợi ích cho bản thân mình trước, sau đó mới lợi ích cho người. Cho dù bản thân chịu rất nhiều thiệt thòi, oan khuất đến độ hầu như không còn tự tại được, nhưng khi đối với mọi người phải làm cho họ được vui mừng. “Từ tâm tiếp vật”, dùng tâm từ bi này để tiếp dẫn tất cả chúng sanh. “Chánh đại quang minh”, sở hành sở tác đều đường đường chánh chánh, công chính liêm minh. Phàm tất cả mọi cử động, nghĩa là trong mỗi việc làm đều vì mục đích cứu tế chúng sanh. “Sở dĩ danh hữu tình dã”, cho nên tên của các Ngài được gọi là Giác Hữu Tình. Đây là giải thích sơ lược về tên gọi Bồ Tát, các vị đã hiểu rõ chưa?

Tiếp theo, tôi sẽ giảng giải về “phát Bồ-đề tâm”. Nếu muốn giác ngộ hữu tình chúng sanh, nhất định phải phát tâm Bồ-đề, nếu quý vị không phát tâm này thì sẽ không thể giác ngộ được hữu tình. Phát Bồ-đề tâm rồi, còn phải thực hành “Bồ Tát Đạo”. Nếu không thực hành Bồ Tát đạo thì tâm Bồ-đề cũng sẽ không tăng trưởng, cho nên quý vị phải thực hành Bồ Tát Đạo. “Quý tại kiên cố”, đây là điều quý nhất, ý nói quý vị phải có tâm kiên cố. “Vĩnh hằng bất biến”, dùng tâm không bao giờ thay đổi để thực hành Bồ Tát Đạo. Chứ không phải hôm nay tu, ngày mai cảm thấy việc tu không có ý nghĩa gì nên không tu nữa!

“Thệ nguyện”, tức là phát thệ nguyện. “Phi tinh tấn khải”, giống như khoác lên mình chiếc áo giáp. “Trì Bát-nhã kiếm”, trong tay cầm thanh kiếm trí tuệ. Kiếm trí tuệ này vô cùng quan trọng, nên quý vị phải có; nếu không có, rủi gặp chuyện, quý vị sẽ bị lôi cuốn, mê hoặc. Quý vị mê rồi sẽ đoạn không đứt. Đoạn không đứt cái gì? Đoạn không dứt tình, đoạn không dứt ái.

Tình ái này từ đâu đến? Từ chỗ lục căn đến. Chính con mắt của quý vị, người nam nhìn thấy người nữ, người nữ nhìn thấy người nam, thì sẽ sinh tâm tạp nhiễm. Tai nghe được âm thanh cũng sanh tâm tạp nhiễm và khởi lên tình yêu cuồng nhiệt, cho nên gọi là “cuồng tặc”. Quý vị một đời tạp nhiễm sẽ phát cuồng, đã phát cuồng rồi thì chết cũng không sợ. Đọa địa ngục thì đọa, lo làm gì! Không màng đến bất kỳ điều gì, không lo lắng gì đến vấn đề sanh tử, đó là vì phát cuồng mới khiến vậy. Vô minh của quý vị sẽ chi phối quý vị đến phát cuồng, cho nên phải diệt trừ cuồng tặc của sáu căn. Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Mắt thấy sắc liền động tâm, tai nghe tiếng cũng động tâm, mũi ngửi mùi hương, lưỡi nếm vị, thân xúc chạm, ý duyên cảnh cũng đều động tâm, cho nên mới phát cuồng. “Trảm sát lục căn chi cuồng tặc”, quý vị không muốn học theo cuồng tặc thì phải giết nó, giết cuồng tặc này thì không phạm giới. Quý vị không nên cho rằng mình đã thọ giới rồi, nếu giết như vậy sẽ phạm giới; thế các vị làm việc xấu thì không phạm giới sao? Quý vị sanh tâm tạp nhiễm thì không phạm giới sao? Cái này quý vị sợ phạm giới, còn cái kia thì không sợ phạm. Thật là kỳ lạ!

“Tróc nã lục thức chi ấm quỷ”, lục thức này sanh ra từ mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Lục thức này thật là xấu! Chúng nó giúp đỡ quý vị, chúng giúp quý vị cái gì? “Đúng vậy, anh nên làm việc xấu! Anh nên sanh tâm tạp nhiễm! Đừng lo, anh cứ làm, không sao cả, chúng tôi giúp anh.” Do chúng xấu như vậy nên chúng ta phải bắt giữ những quỷ ấm này.

“Tảo trừ lục trần chi nhiễm ma”, sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp này là một loại pháp tạp nhiễm. Thế nào gọi là trần? Trần chính là không sạch sẽ, cho nên gọi là tạp trần. Ta nên quét sạch nó, nên thanh trừ nó. “Cần canh lục độ chi pháp điền”, quý vị phải chuyên cần cày cấy ruộng pháp Lục Độ (bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ). Đây là một ruộng pháp của việc tu pháp.

“Quán khái lục đạo chi phương viên”, “lục đạo” chính là sáu đường trời, người, A-tu-la, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. “Phương viên”, ở đây giống như một vườn hoa, phải trồng cho tốt, phải trồng cho nở hoa kết trái. “Tài bồi vạn hạnh chi hoa thật”, quý vị ở trong vườn hoa kia gieo trồng hoa trái vạn hạnh (“thật” cũng chính là quả). “Hàm dưỡng bất hoại chi kim khu”, phải tu dưỡng gì đây? Phải tu dưỡng kim thân và tinh thần của mình thành Kim-cang bất hoại. “Thành tựu nan tư chi giai quả”, quý vị à! Quý vị nên thành tựu quả giác bất khả tư nghì đó. “Giai quả” nghĩa là quả vị tốt nhất.

“Vạn đức viên túc”, vạn đức của quý vị được viên mãn, được tròn đầy. “Linh quang độc diệu”, nghĩa là quý vị đã khai mở được trí tuệ lớn. “Bát tướng thành Đạo.” Tám tướng này gồm có: tướng Đâu Suất, trụ thai, xuất thai, xuất gia, tu đạo, hàng ma, v.v… Muốn biết rõ hơn, quý vị có thể tra thêm tự điển.

“Bách giới tác Phật”, đi đến một trăm quốc độ khác để thành Phật. “Chí thử” nghĩa là đến nơi này. “Đại trượng phu chí năng sự tất hỹ”, đạo Bồ Tát này đã viên mãn rồi. Việc của bậc đại trượng phu, đại anh hùng phải làm, quý vị đã làm xong, đã hoàn tất rồi! Đó chính là thực hành đạo Bồ Tát, là vô ngã, lợi người.