Khôi Hài Bát Nhã


Mỗi khi Hòa Thượng trả lời câu hỏi của người khác, câu trả lời của Ngài luôn luôn là câu "bất ngờ" làm kinh ngạc mọi người, làm họ được pháp hỷ, vỗ tay khen ngợi. Những câu trả lời hài hước của Hòa Thượng luôn luôn mang những thiền vị ẩn tàng làm người hỏi bị một cú đấm đúng lúc vào đầu và chỉ thắng vào tâm. Một đoạn trong Kinh Lục Tổ (Pháp Bảo Đàn), phẩm thứ 8 "Đốn Tiệm", soi sáng những khôi hài bát nhã của Hòa Thượng : 

"Người thấy tánh lập ra (muôn pháp) cũng đặng, chẳng lập ra cũng đặng. Ði lại tự do, không ngừng không ngại, phải chỗ dùng thì tùy cơ mà làm, phải chỗ nói thì tùy cơ mà đáp, hiện khắp hóa thân mà chẳng lìa tánh mình, tức là đặng Tự tại thần thông, Du hý tam muội. Ấy gọi là thấy tánh."


Ý nghĩa của đoạn này là người giác ngộ, kẻ thực sự hiểu rõ tâm mình, có thể lập ra phương pháp hoặc không lập ra, tuỳ ý họ muốn. Họ có thể đến và đi tùy ý, không bị chướng ngại. Điều này cho thấy tự tại về sanh tử. Nếu người nào hỏi họ một câu hỏi, họ có thể trả lời không cần suy nghĩ, những câu trả lời có đạo lý và không vô lý. Lúc đó, hóa thân của họ khắp nơi, tuy nhiên họ lại không rời tự tánh. Khắp nơi khắp chốn, họ quán tự tại và có đủ ngũ nhãn lục thông. Những người thấy tánh có thể trả lời các câu hỏi ngay khi vừa được hỏi, tuy nhiên không bao giờ trả lời sai hoặc dẫn người đi lạc. Dưới đây là một số câu trả lời của Hòa Thượng trả lời những câu hỏi của những người có tín tâm:


H. Làm thế nào để chấm dứt sanh tử ?

Đ. Ăn, mặc áo quần, và ngủ.

Hòa Thượng không nói đùa. Thật ra, "Trong mọi cử chỉ, tự xem xét mình. Dù động hay tịnh, ngủ hay thức, đừng đi ra khỏi nhà." Tâm bình thường là Đạo!


H. Chúng ta có thể lạy Tượng Phật chưa được "khai quang" không ?

Đ. Nếu ông không có chấp trước trong tâm, thì tượng Phật luôn luôn đã được khai quang. Nếu ông còn chấp trước, thì dù tượng Phật đã được khai quang cũng vẫn giống như chưa khai quang.


H. Nếu chúng ta đáng lẽ tụng Chú Đại Bi 108 lần mỗi ngày, thì nên tụng Chú Lăng Nghiêm bao nhiêu lần ?

Đ. 1800 lần.


H. Làm sao để ngăn ngừa động đất ?

Đ. Nếu con người không nổi nóng, thì sẽ không có động đất.


H. Chúng ta nên tụng kinh hoặc chú gì để dễ dàng đạt được Phật quả.

Đ. Tụng kinh không nổi nóng, kinh không la mắng người khác, và kinh không nóng giận. Với ba bộ kinh này, ông sẽ đạt được Phật quả rất nhanh.


H. Làm sao để loại bỏ dâm dục ?

Đ. Nếu đừng nghĩ tới, thì sẽ loại bỏ được. Nếu cứ liên tục nghĩ đến, thì làm sao bỏ được ? Ngay khi những niệm này vừa khởi lên, phải biết rõ nó. Một khi biết rõ, thì nó biến mất.


H. Bach Hòa Thượng, sau khi viên tịch, ngài sẽ đi về đâu ?

Đ. Không chỗ nào cả!


Thật ra Hòa Thượng đã đạt được tự tại sanh tử, do đó ngài "không đến không đi." Do đó ngài không đi chỗ nào cả. Hòa Thượng đã nói nhiều lần, "Đối với tôi sanh và tử không có gì khác cả." "Tôi có thể sống nếu tôi muốn sống, và chết nếu tôi muốn chết. Tôi tự do chọn lựa sống chết.". "Tôi xem chết và sống giống nhau. Không có gì khác biệt. Tôi có thể quên mình vì Phật Pháp. Đây là bốn phận căn bản của Phật tử."


H. Làm sao còn có thể phá thủng chấp trước và vọng tưởng ?

Đ. Ai đem cho ông sự chấp trước ? Ai đem cho ông vọng tưởng ?


H. Câu "Nên sanh tâm không trụ vào đầu cả (Ưng vô sở trụ)" có nghĩa là gì ?

Đ. Tâm ông ở đâu ? Đầu tiên hết hãy cho tôi biết điều đó.


H. Làm sao có thể rời Tam Giới và vào cửa giải thoát ?

Đ. Một khi không còn ở trong Tam Giới, là ông đã ra khỏi Tam Giới.


H. Bồ Tát Quán Âm từ đâu đến ?

D. Tại sao ông không tự hỏi ông từ đâu đến ?


H. Người sợ ma hay ma sợ người ?

Đ. Nêu trong tâm ông có ma, thì người sợ ma. Nêu trong tâm không có ma, thì ma sợ người.


H. Làm sao người tại gia có thể "ngủ không nằm" ?

Đ. Người tại gia trước hết nên thực hành "không khởi tà vạy"


H. Làm sao có thể đem Phật Pháp vào cuộc sống hàng ngày ?

Đ. Bằng cách không tranh, không tham, không cầu, không ích kỷ, không tự lợi, và không nói dối.


H. Làm sao đối phó với vấn đề tái sanh ?

Đ. Tại sao ông lại muốn tái sanh? Ông đang mang theo quá nhiều rác rưởi, làm sao có thể đi được ?


H. Ý kiến Phật Tử tặng cơ phận của cơ thể sau khi chết có phải là ý kiến hay không?

Đ. Cho cơ phận sau khi chết không tốt bằng cho cơ phận khi đang còn sống. Như vậy mới chân thật! Nếu chỉ cho khi ông đã chết và không còn dùng đến nữa, thì ích lợi gì ? Vì có câu nói "Đừng cho người khác cái gì mình không muốn."


Hiến tặng bộ phận cơ thể là đề tài được thảo luận sôi nổi trong những năm gần đây, và người ta không đồng ý với nhau. Hòa Thượng rất đặc biệt trong quan điểm của ngài rằng nếu người ta có thể hiến tặng bộ phận của cơ thể mình trong lúc đang còn sống (có thể chịu đựng đau đớn), thì không có vấn đề gì về việc hiến tặng bộ phận cơ thể trước khi chết. Do đó ngài vẫn giữ ý kiến rằng đừng đợi tới lúc chết để hiến tặng bộ phận cơ thể (lúc đó không ai có thể chắc chắn là họ không hối hận về quyết định của họ bởi vì lúc đó quá đau đớn). Hòa Thượng cũng cho rằng người thật sự tu Bồ Tát Đạo thì nên "cho kẻ khác những cái mình thích."


The Venerable Master on the campus of the University of British Columbia, Vancouver in 1990

The Venerable Master on the campus of the University of British Columbia, Vancouver in 1990.

Có người có lần nói với Hòa Thượng , "Khi con thấy Hòa Thượng tựa người vào cây gậy bởi vì ngài nhận chịu quá nhiều nghiệp chướng của chúng sanh, còn cảm thấy buồn. Xin Hòa Thượng có thể từ bi trụ thế lâu hơn đuợc chăng ?" Hòa Thượng lập tức liệng cây gậy, làm mọi người vỗ tay, và nói "Con còn cảm thấy buồn nữa không ?" Đây là một ví dụ của Bát Nhã Vi Diệu của Hòa Thượng là "Giữa tướng quét sách các tướng." Như vậy không thú vị hay sao ?

Trong suốt cuộc đời, Hòa Thượng luôn nhấn mạnh "đừng nổi nóng" va "tu nhẫn nhục", bởi vì "Phật Pháp không lìa thế gian. Tìm Bồ Đề ngoài thế gian cũng giống như tìm sừng thỏ." Hòa Thượng nói:

Quý vị chỉ có thể tiêu trừ hoạn nạn khi nào không còn phiền não. Quý vị chỉ có thể sống lâu hơn nếu không nổi nóng.

Nếu một người không nổi nóng, tất cả nghiệp chướng sẽ được tiêu trừ.


Hòa Thượng cũng làm hai bài chú rất hay:


Kiên nhẫn! Kiên nhẫn! Phải kiên nhẫn! Đừng nóng giận, ta bà ha.


Nếu ông không nổi nóng

Ông có thể tránh muôn bệnh

Đó là thuốc trị bá bệnh

Để trên kệ cao bị lãng quên!

Ta bà ha.


Khi Hòa Thượng trở lại Vạn Phật Thánh Thành mang khăn che mặt (xem chi tiết trong nguyệt san Vajra Bodhi Sea số 275), một trong các đệ tử của ngài không thể chịu thấy như vậy nên đến giựt khăn che mặt của Hòa Thượng ra. Hòa Thượng nói khôi hài: "Nếu con lấy khăn che mặt của ta, ta có thể đeo lên khăn khác. Ta đã chuẩn bị năm cái. Ta có cái màu xanh, cái màu vàng, cái màu đỏ, cái màu trắng, và cái màu đen. Đến năm cái !"

Trên bề mặt không có vẻ gì nhiều, nhưng thật ra đây không phải là trường hợp tầm thường. Tôi tin rằng đây là trường hợp giảng dạy Bát Nhã của Hòa Thượng bằng cách làm gương. Giựt khăn che tượng trưng "đập nát các tướng" và tìm lại "khuôn mặt nguyên thủy (bổn lai diện mục). Năm màu tượng trưng năm uẩn. Ngài thử nghiệm đệ tử để xem thử họ có thể phá năm uẩn và sanh tâm không trụ vào sắc tướng tương đương việc phá ba tường thành trong Thiền tông. Như câu: "Thấy sự hiểu sự, vượt thế gian. Thấy sự mê sự, đọa trầm luân." Có ai trong chúng ta đã giác ngộ chưa ? Nếu quý vị đọc những câu trả lời và khai thị của Hòa Thượng với sự chú tâm cẩn thận, thì trí tuệ nội tại của quý vị sẽ phát khởi dễ dàng hơn, bởi vì "Lời rộng và giải thích chi tiết tất cả đều diễn bày sự thật tột cùng". Hòa Thượng thường nói:

Đừng tin tôi, và đừng tin Phật. Hãy tin vào trí tuệ của chính mình. Hay khám phá Bát Nhã ngay trong tự tánh, và như thế quý vị sẽ đạt được Trạch Pháp Nhãn. Nếu đó là Đạo, hãy tiến tới. Nếu không phải, hay thối lui. Đừng mang nón mà nghĩ đó là giày.

Trích Luận án của Cư Sĩ Youbing Chen (Trần Do Bân), "Thử Luận Về Những Cống Hiến của Hòa Thượng Tuyên Hóa Đối Với Nền Phật Học"
"Discussion of Venerable Master Hsuan Hua's Contibutions to Buddhism,"
p. 444 - 446, "In Memory of the Venerable Master Hsuan Hua, Vol. III"