Bàng Hoàng Về Văn Hóa!

Vào năm 1977, tôi là một thành viên trong phái đoàn cùng với Hòa Thượng trong chuyến đi diễn thuyết tại Mã Lai, Tân Gia Ba, Hương Cảng, Nam Dương và Thái Lan. Tôi chưa chuẩn bị cho những hình thức văn hóa lạ lùng của Phật Giáo đã trở thành chiếm ưu thế trong thế giới Phật Giáo Á Châu. Quá nhiều thế kỷ bồi đắp, hấp thu, trao đổi với phong tục và các tín ngưỡng bản xứ, và những mê tín rõ ràng đã đưa đến hậu quả trong Phật Giáo mà người ta sẽ không bao giờ tìm thấy trong bất cứ kinh điển nào.

Tại một ngôi chùa đặc biệt nọ, sự phô bày lòe loẹt và hình thức ngoại đạo đã đặc biệt gây bối rối và không kiểm soát được. Những con vịt chết và những chai rượu bày đầy khắp các bàn thờ là đồ cúng dường Đức Phật (giới luật của Đức Phật ngăn cấm việc dùng chất say và giết hại), những đám khói nhang làm ngộp thở đầy khắp không khí, gây cho việc hít thở thật đau đớn và làm hoen ố trầm trọng những bức tượng mạ sơn vàng đến nỗi không còn sáng màu vàng mà lại như keo màu nâu. Dầu từ các những cây đèn dầu để bừa bãi chảy tràn khắp các bàn thờ và nền nhà trong khi những người tín chủ cố gắng đổ hết chai dầu lớn cả ga-lông (khoảng 3 lít) vào trong những cây đèn bé tí.

Trong mấy góc chùa mọi người lộn xộn lắc những cây xăm ra khỏi ống rơi xuống nền nhà để bói xem vận mạng và tương lai của họ. Thân nhân những người đã mất đốt những xấp giấy tiền giả để “mua chuộc" những ma quỷ giận giữ và thù hận của hạ giới mà họ tin rằng bị cản trở không đi tái sanh lên các cõi trời được. Ở bên ngoài, những chiếc tàu giấy, xe giấy, nhà giấy, máy bay giấy, lâu đài giấy khổng lồ được đốt cháy và gởi đi đến người chết để an ủi họ và ban cho họ sự giàu sang. Toàn bộ cảnh trong chùa giống như một gánh xiếc hay hội hè bừa bãi. Còn có cả máy chơi banh Quán Âm Bồ Tát chỉ cần một đồng bạc cắc có thể dùng máy điều khiển một tượng nữ thần bằng nhựa chạy dọc theo đường ranh để xúc ra một trái banh đồ chơi có chứa câu chúc phước hay lời tiên tri và phần thưởng vĩnh cửu. Đây thật là một sự vỡ mộng tận cùng của tôi về Phật Giáo.

Tuy nhiên khi Hòa Thường nói chuyện với thính chúng, âm điệu ngài như tiếng hống sư tử. Với chút khôi hài để làm nhẹ bớt đi nhiệm vụ chính đáng của một vị tổ sư là bảo vệ Chánh Pháp[, ngài đưa ra vấn đề về hầu như tất cả mọi thứ chúng tôi đã chứng kiến dưới danh nghĩa Phật giáo.

"Nếu quý vị đốt nhang cúng dường" ngài bắt đầu "đó là một biểu tượng – biểu tượng sự mong muốn của quý vị được trở nên thân tâm thanh tịnh, giới hạnh thanh tịnh, để xứng đáng là chiếc thuyền của Phật Đạo. Thắp nhang biểu thị sự thành tâm của quý vị mong muốn tẩy rửa tâm niệm của chính mình và được sự cảm ứng từ chư Phật và chư Bồ tát. Đó là một biểu tượng, một cử chỉ. Khói nhang tự nó không “thanh tịnh hóa" cũng không làm vui lòng Phật theo cách người ta vui thích hương thơm và thức ăn thơm tho. Nếu nghĩ như vậy là hoàn toàn mê lầm về đạo lý chân chánh. Đó thật sự là phỉ báng Đức Phật. Quý vị hay nghĩ về điều này. Làm sao Đức Phật có thể là Phật được nêu ngài vẫn còn trôi lăn trong hình sắc và mùi hương, vẫn còn bị chuyển bởi bụi trần của các giác quan? Ngay cả một vị A La Hán cũng đã vượt xa sự nô lệ vào các giác quan! Quý vị có nghĩ rằng nếu một cây nhang ngửi thơm và làm vui lòng Đức Phật, thì như vậy một trăm cây nhang sẽ càng làm ngài vui lòng nhiều hơn – giống như hối lộ một viên quan bằng quà cáp hay dụ dỗ con nít bằng kẹo? Đức Phật không tham lam những cái tốt đẹp như phàm phu. Nghĩ và hành động như vậy thật sự là khinh thường Đức Phật.” Một số người bắt đầu bối rối nhấp nhổm trong chỗ ngồi của họ; có những người khác bắt đầu ngồi thẳng lên và chú tâm.

Hòa Thượng tiếp tục: "Quý vị hãy nhìn xem các tượng Phật! Tất cả đều đen và hoen ố do khói nhang! Đều bị ngộp thở. Thay vì Tịnh Độ chúng ta đang tạo nên Uế Độ – tất cả đều do tham lam và vô minh.” Đến lúc này thì tiếng kim rơi quý vị cũng có thể nghe được.

Một số người, dĩ nhiên bị xúc phạm và bực bội về những điều họ vừa nghe, đã đứng dậy và bước ra ngoài. Tuy nhiên những người khác, đặc biệt những người trẻ tuổi và có học vấn trong thính giả, đều nhiệt thành vỗ tay và gương mặt rạng rỡ.

Hòa Thượng nói tiếp, "Mặc dầu tôi không thích nói điều này, nhưng tôi không thể không nói. Tôi đã phát nguyện rằng hễ tôi còn hơi thở và có thể nói được, thi chánh Pháp sẽ không biến mất khỏi thế gian này.”

Hòa Thượng tiếp tục, "Về vấn để đốt tiền giấy cho ma quỷ, quý vị hãy tự hỏi xem như thế có hợp lý không? Có nghĩa lý không? Ma không phải là không hình tướng sao? Như vậy họ có những thứ vật chất để dùng làm gì, đặc biệt là tiền giấy giả? Ngay cả con nít cũng không chịu lấy tiền giả, như vậy làm thế nào mà ma quỷ có ma thông lại bị lừa được? Những người chết thân thể đã trở về với tứ đại thì có thể dùng nhà giấy, xe, tàu, máy bay giấy để làm gì? Đây thật sự là ngu si và mê tín.”

Sau đó bằng một giọng trầm tĩnh và từ bi Hòa Thượng kết luận "Phật Giáo là gì? Đó chỉ là lời dạy trí tuệ. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni khi vừa giác ngộ đã nói 'Tất cả chúng sanh đều có Phật Tánh, tất cả đều có thể thành Phật. Chỉ vì suy nghĩ mê lầm và chấp trước làm họ không nhận thức được cảnh giới Như Lai’. Phật chỉ có nghĩa là giác ngộ, do đó đừng lầm lẫn cành ngọn cho là gốc rễ; đừng bỏ cái gần gũi trong tầm tay và chạy đuổi tìm cái xa vời. Hãy quay ánh sáng lại bên trong, tìm lại vị Phật trong tâm của quý vị. Đó là tất cả những điều tôi muốn nói.”

Sáng hôm sau khi đang rửa mặt tại chậu nước tôi gặp Hòa Thượng. Ngài mỉm cười và hỏi tôi, "À! con nghĩ gì về điều Thầy nói tối hôm qua?”. Tôi trả lời "Sư Phụ, nó làm nhiều người bực mình, nhưng cũng làm nhiều người vui vẻ.”

Hòa Thượng nói, "Thầy nói không phải để làm người khác bực mình, cũng không phải nói để làm vui lòng người khác, Thầy chỉ nói sự thật, những gì phù hợp với đạo lý. Đó là những điều Thầy biết làm; Thầy luôn luôn như vậy.”

Tôi sau đó thú nhận sự vỡ mộng về Phật Giáo của tôi qua những điều tôi nhìn thấy trong chuyến đi Á Châu. Tôi nói với ngài rằng tôi đã mong mỏi được gặp giáo pháp thanh tịnh cao thượng tại đây ở Đông Phương, tai vùng thánh địa, có thể nói như vậy, của Phật Giáo. Những thay vào đó, tôi chỉ gặp nhiều sự mê tin và tin tưởng kỳ lạ giống như tôi đã gặp trong các tôn giáo khác. Ngài nói một cách nhẹ nhàng và khẳng định, "Tất cả đều do tâm tạo. Phật Giáo chỉ là giáo pháp của Trí Tuệ, giáo pháp của Tâm. Phật Giáo là để giải thoát tâm thức, khởi động trí tuệ sẵn có của mình. Thầy muốn đệ tử của Thầy có trí tuệ, khám phá ra trí tuệ nội tại, không trở thành mê tín hay bám chấp. Đừng theo thầy, đừng theo kẻ khác. Hãy lắng nghe chính mình – Chân ngã của con, Phật tánh của con – học để theo chân lý và dùng trí tuệ của chính mình. Nếu đó là Đạo, thì tiến tới, nếu đó không phải là Đạo, thì quay trở lại. Hãy nhớ những điều được nói trong Kinh Kim Cang 'Nếu dung hình tướng để cầu ta, hoặc dùng âm thanh để cầu ta, đó là đi đường tà và sẽ không bao giờ gặp được Như Lai’. Con có hiểu không?” ngài hỏi với nụ cười nhẹ nhàng.

Trích từ bài viết của Martin Vehoeven (Quả Đình), tr. 434 - 437
"In Memory of the Venerable Master Hsuan Hua, Vol. II"